จากการตรวจสอบกรณีการเผยแพร่ภาพที่อ้างว่าเป็นเหตุการณ์ความไม่สงบในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ โพสต์โดยผู้ใช้บัญชี “มะปรางร์ คอนเฟิร์ม” ในกลุ่มปิดเฟซบุ๊ก “ขวัญใจทหารกล้า V.1” เมื่อวันที่ 22 เมษายน 2569 พร้อมข้อความชี้นำว่า “ไอ้พวกโจรกระจอก นี่แหละเขาเรียกว่าโจรใต้ลอบกัดว่ะ” ซึ่งโพสต์ดังกล่าว มีผู้เข้ามาแสดงความคิดเห็นและส่งต่อเป็นจำนวนมาก
เมื่อตรวจสอบข้อมูลเหตุการณ์ในพื้นที่ พบว่า ไม่มีรายงานการเกิดเหตุการณ์ความรุนแรงในลักษณะดังกล่าวในช่วงเวลาที่อ้างถึง นอกจากนี้ เมื่อนำภาพถ่ายมาวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงลึก พบจุดบกพร่องที่ยืนยันได้ว่าภาพนี้ถูกสร้างขึ้นด้วยเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) โดยมีข้อสังเกต ดังนี้
- ความผิดปกติของตัวอักษรและภาษา ป้ายข้อความและป้ายชื่อสถานที่บนแนวกำแพงมีลักษณะบิดเบี้ยว ยึกยือ ไม่สามารถเรียงร้อยหรืออ่านเป็นภาษาไทยที่ถูกต้องได้ ซึ่งเป็นข้อจำกัดหลักของ AI ในการสร้างตัวอักษรให้กลมกลืนกับสภาพแวดล้อม
- ความผิดเพี้ยนทางกายวิภาคของมนุษย์ บริเวณกลุ่มทหารที่กำลังปฐมพยาบาลด้านขวาล่าง พบว่ารายละเอียดของนิ้วมือและสรีระมีความบิดเบี้ยว กลืนติดกันเป็นก้อน ขาดสัดส่วนและความสมจริงตามหลักกายวิภาค
- ความไม่สมจริงของรายละเอียด เศษซากปรักหักพังบนพื้นถนนมีลักษณะเป็นเพียงก้อนวัตถุรูปทรงอิสระที่ถูกสุ่มวางไว้ ขาดรายละเอียดที่ควรจะเป็นชิ้นส่วนของยานพาหนะ หรือวัสดุที่สอดคล้องกับบริบทการลอบวางระเบิดในสถานการณ์จริง
ข้อแนะนำสำหรับประชาชน
- ในบริบทพื้นที่ที่มีความเปราะบางอย่างจังหวัดชายแดนภาคใต้ การผลิตและส่งต่อภาพสังเคราะห์จาก AI ที่จำลองความรุนแรงลักษณะนี้ ถือเป็นความสุ่มเสี่ยงที่อาจนำไปสู่การสร้างความเกลียดชัง (Hate Speech) ความเข้าใจผิด และการขยายตัวของความขัดแย้ง
- การส่งเสริมทักษะการสังเกตรายละเอียดด้วยภาพ (Visual Literacy) การชะลอการตอบสนองก่อนกดแชร์ และการตรวจสอบแหล่งที่มาอย่างรอบด้าน ถือเป็นกลไกสำคัญในการสกัดกั้นข่าวลวง (Fake News) และเป็นส่วนหนึ่งของการสื่อสารเพื่อร่วมสร้างสันติภาพในยุคดิจิทัล
