SouthCheck พบการแพร่กระจายของ “มีม” (Meme) ในกลุ่มโซเชียลมีเดียที่มีเนื้อหาโจมตีบุคคลและวิชาชีพสื่อสารมวลชนในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยใช้ภาพสังเคราะห์จาก AI มาเป็นเครื่องมือผลิตซ้ำความเกลียดชัง
จากการตรวจสอบพบข้อสังเกตสำคัญ ดังนี้
1. การใช้ AI เพื่อ #ลดทอนความเป็นมนุษย์ (Dehumanization) ภาพนี้ถูกสร้างขึ้นด้วย AI โดยจงใจเปรียบเทียบอาชีพต่าง ๆ ให้ดูเป็นมิตร แต่กลับวาดภาพ “ผู้สื่อข่าว” ให้มีใบหน้าเป็นอสุรกายนี่คือเทคนิคทางจิตวิทยาที่มุ่งสร้างความรังเกียจ และทำให้ผู้รับสารรู้สึกว่าการ “กำจัด” หรือ “ทอดทิ้ง” คนกลุ่มนี้เป็นเรื่องที่ชอบธรรม
2. ปฏิบัติการของ #เพจอวตาร (Avatar Account) เนื้อหานี้เผยแพร่โดยผู้ใช้ชื่อ บรรเจิดเครานาฟ้า มีลักษณะชัดเจนว่าเป็นบัญชีอวตารที่ปกปิดตัวตนจริง ไม่สามารถตรวจสอบแหล่งที่มาหรือความรับผิดชอบได้ มุ่งเน้นการใช้ภาพและคลิปสั้นที่สร้างจาก AI มาโจมตีและด้อยค่าเป้าหมายเพื่อ “ปั่นกระแส” (Astroturfing) ให้ดูเหมือนว่าสังคมมีความเกลียดชังต่อบุคคลนั้น ๆ จำนวนมาก
3. มีม (Meme) ไม่ใช่เรื่องตลกเสมอไป แม้มีมจะดูเหมือนมุกขำขัน แต่ในบริบทความขัดแย้ง มีมถูกใช้เป็น #อาวุธทางความคิด ที่สื่อสารความหมายเชิงสัญลักษณ์ที่รุนแรงได้รวดเร็ว โดยอาศัยอารมณ์สะใจของผู้รับสารเป็นตัวขับเคลื่อนให้เกิดการแชร์ต่อ
ข้อแนะนำการรู้เท่าทันสื่อ
- ในยุคที่ AI สร้างความจริงจำลองได้แนบเนียน และเพจอวตารทำงานกันเป็นระบบ ผู้ใช้อาจตกเป็นเครื่องมือในการขยายความขัดแย้งได้ง่าย ๆ ด้วยปลายนิ้ว
- เอ๊ะ! สักนิด เมื่อเห็นภาพที่เร้าอารมณ์โกรธแค้นหรือสะใจเป็นพิเศษ
- เช็กสักหน่อย ดูที่มาของคนโพสต์ เป็นคนจริงหรืออวตาร มีเจตนาแอบแฝงหรือไม่
- หยุดส่งต่อ การไม่แชร์ภาพที่ลดทอนคุณค่าความเป็นมนุษย์ คือจุดเริ่มต้นของการสร้างพื้นที่ปลอดภัยในสังคมดิจิทัล
