เมื่อวันที่ 25-27 กันยายน 2569 ที่ผ่านมา โครงการคนใต้รู้เท่าทันสื่อ: การส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อและพัฒนาศักยภาพผู้ผลิตสื่อสร้างสรรค์ในภาคใต้ หรือ คนใต้เท่าทันสื่อ โดยคณะวิทยาการสื่อสาร มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี ภายใต้การสนับสนุนของกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ เดินหน้าขยายกิจกรรมแกนนำวัยเก๋าเท่าทันสื่อดิจิทัลรุ่นที่ 2 โดยมุ่งเน้นขยายเครือข่ายสู่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ในพื้นที่ขยายผลจำนวน 12 แห่งทั่วภาคใต้ ผ่านกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง “Training of Trainer MIDL New Gen” เครือข่ายแกนนำวัยเก๋าเท่าทันสื่อดิจิทัล ณ โรงแรมเรือรัษฎา อำเภอเมือง จังหวัดตรัง โดยมีผู้เข้าร่วมกิจกรรมทั้งสิ้น 36 คน ประกอบด้วยตัวแทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและแกนนำวัยเก๋าเท่าทันสื่อจากแต่ละพื้นที่
ตลอดระยะเวลา 3 วันของการอบรม แบ่งเนื้อหาออกเป็น 3 ช่วง โดยวันแรกเป็นกิจกรรมเปิดตัวได้รับเกียรติเปิดกิจกรรม โดยผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ภีรกาญจน์ ไค่นุ่นนา คณบดีคณะวิทยาการสื่อสาร ในฐานะหัวหน้าโครงการฯ กล่าวต้อนรับ และเริ่มต้นด้วยการวิเคราะห์ข่าวออนไลน์เพื่อชวนผู้เข้าร่วมสังเกตว่าลักษณะข่าวหรือเนื้อหาแบบใดที่มักนำไปสู่การถูกหลอกลวง ก่อนเชื่อมโยงเข้าสู่ประเด็นหลักของการอบรม ควบคู่ไปกับกิจกรรมสันทนาการที่ช่วยเปิดใจผู้เข้าร่วม และเป็นการเรียนรู้กระบวนการเป็นวิทยากรกระบวนการไปพร้อมกัน
วันที่สองมุ่งเน้นการนำคู่มือ “วัยเก๋าเท่าทันสื่อดิจิทัล: คู่มือจัดกิจกรรมเรียนรู้สำหรับผู้สูงวัย” มาประยุกต์ใช้ในการอบรมเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม พร้อมออกแบบกิจกรรมให้สอดคล้องกับปัญหาของแต่ละชุมชน พร้อมทั้งได้เชิญ มีการเชิญโดย พ.ต.อ.พิบูลสุขญ์ รติเวโรจน์กุล ผกก.ฝ่ายกฎหมายและวินัย บก.อก.บช.สอท. มาบรรยายพิเศษ สถานการณ์การหลอกลวงทางออนไลน์ ในพื้นที่ภาคใต้
ส่วนวันที่สามเป็นการเขียนแผนงานโครงการ กำหนดรายละเอียดกิจกรรมที่แต่ละพื้นที่จะนำกลับไปดำเนินการต่อ เพื่อส่งต่อองค์ความรู้สู่ผู้สูงอายุในชุมชนของตนเองอย่างเป็นรูปธรรม
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ปวิชญา ชนะการณ์ รองคณบดีฝ่ายกิจการนักศึกษา กิจการพิเศษ และศิษย์เก่าสัมพันธ์ คณะวิทยาการสื่อสาร ในฐานะผู้รับผิดชอบกิจกรรม กล่าวว่า ปีนี้ถือเป็นปีแรกที่เปิดโอกาสให้ตัวแทนผู้สูงอายุและตัวแทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเข้ามามีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนงาน โดยทุกคนมีความกระตือรือร้นและมีส่วนร่วมในทุกช่วงของกิจกรรม
“เป้าหมายสำคัญของโครงการคือการสร้างระบบนิเวศของผู้สูงวัย เปลี่ยนจากการถูกมองว่าเป็น ‘เหยื่อ’ ของภัยออนไลน์ ให้เป็นผู้ที่มีพลัง สามารถป้องกันตัวเอง รู้เท่าทันภัยออนไลน์ และนำความรู้ไปช่วยเหลือเพื่อนหรือคนในชุมชนได้ เพื่อขยายผลการรู้เท่าทันสื่อไปในวงกว้าง โดยตั้งเป้าพัฒนาผู้สูงวัยจำนวน 450 คน ให้เป็นพลังสำคัญในการสร้างชุมชนที่ปลอดภัยจากภัยออนไลน์ในพื้นที่ภาคใต้ต่อไป”
นายสมนึก นุ่นด้วง ประธานศูนย์คุ้มครองสิทธิผู้บริโภคจังหวัดพัทลุง ตัวแทนแกนนำวัยเก๋าเท่าทันสื่อตำบลนาท่อม ให้สัมภาษณ์ถึงการเข้าร่วมเป็นตัวแทนแกนนำวัยเก๋าเท่าทันสื่อว่า สิ่งที่ได้รับจากการเข้าร่วมหลักสูตรในครั้งนี้เกินความคาดหมาย เพราะทำให้เห็นมุมมองที่ชัดเจนขึ้นทั้งในแง่ความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้สื่อ แนวทางในการรับมือและแก้ไขปัญหา และที่สำคัญยิ่งกว่านั้นคือได้เรียนรู้เทคนิคของการเป็นกระบวนกรเพื่อนำไปถ่ายทอดต่อให้ผู้อื่น ซึ่งจะช่วยเพิ่มการรับรู้และเป็นเกราะป้องกันให้กับผู้สูงอายุในชุมชนได้มากยิ่งขึ้น
“ในฐานะภาคประชาสังคมของตน ในการคุ้มครองสิทธิผู้บริโภคซึ่งประเด็นนี้ที่เกี่ยวข้องโดยตรง เป็นหน้าที่ของเราอยู่แล้ว แล้วการได้มารับรู้ได้นำเอาสื่อดี ๆ ที่ถูกต้องไปขยายต่อ เป็นโอกาสของสมาคมและทีมงานที่จะได้ขับเคลื่อนเรื่องการรู้เท่าทันสื่อของกลไกผู้บริโภค และคิดว่าอาจจะไม่ใช่เพียงแค่ตำบลนาท่อม คิดว่าอาจะไม่ได้นำไปส่งต่อกับเครือข่ายอื่นๆอีกด้วย”
นางสาวชัญญานุช พุ่มพวง หรือพี่โอ๋ ผู้อำนวยการกองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม เทศบาลตำบลละงู อ.ละงู จ.สตูล เปิดเผยว่า เทศบาลตำบลละงูให้ความสนใจ และเล็งเห็นถึงประเด็นการรู้เท่าทันสื่อ เนื่องจากปัจจุบันผู้สูงอายุในพื้นที่เข้าถึงสื่อดิจิทัลมากขึ้น แต่ก็ยังตกเป็นเหยื่อของการหลอกลวง โดยเฉพาะปัญหาการซื้อขายสินค้าออนไลน์ ซึ่งที่ผ่านมายังไม่มีการวางแผนแก้ไขปัญหาอย่างเป็นรูปธรรม เนื่องจากบุคลากรในพื้นที่ยังไม่มีศักยภาพเฉพาะด้านนี้มากพอ แต่ผู้บริหารเทศบาลก็เล็งเห็นแล้วว่าเป็นปัญหาสำคัญที่ต้องเร่งแก้ไข
“การเข้าร่วมกิจกรรมในครั้งนี้จึงถือว่าตอบโจทย์ปัญหาที่พบในพื้นที่ได้เป็นอย่างดี ทำให้เห็นภาพชัดเจนขึ้นว่าจะแก้ไขปัญหาอย่างไร จะสร้างภูมิคุ้มกันให้ผู้สูงอายุอย่างไร รวมถึงจะวางแผนและออกแบบกิจกรรมใดเพื่อส่งต่อความรู้ในพื้นที่ต่อไปได้บ้าง”
ภายหลังจากการอบรม อบรมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง “Training of Trainer MIDL New Gen” เครือข่ายแกนนำวัยเก๋าเท่าทันสื่อดิจิทัล จำนวน 36 คน จาก 12 พื้นที่จะนำองค์ความรู้และทักษะที่ได้รับไปต่อยอด ออกแบบดำเนินกิจกรรมให้สอดคล้องกับปัญหาของบริบทของชุมชน โดยใช้คู่มือ “วัยเก๋าเท่าทันสื่อดิจิทัล” เป็นแนวทางในการถ่ายทอดความรู้ เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันให้ผู้สูงอายุสามารถรับมือกับภัยออนไลน์ได้อย่างรู้เท่าทัน และขยายผลความรู้จากบุคคลสู่ครอบครัว ชุมชน และเครือข่ายในพื้นที่ต่อไป
สำหรับแกนนำวัยเก๋าเท่าทันสื่อ New Gen ครั้งนี้ ประกอบด้วย แกนนำผู้สูงอายุ ผู้ทำงานกับผู้สูงอายุ และผู้แทนขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยทั้งหมดมาจาก 12 อปท. ได้แก่ (1) เทศบาลตำบลนาท่อม อ.เมือง จ.พัทลุง (2) องค์การบริหารส่วนตำบลตะลุโบะ อ.เมืองปัตตานี จ.ปัตตานี (3) องค์การบริหารส่วนตำบลนาหว้า อ.จะนะ จ.สงขลา (4) เทศบาลเมืองบานา อ.เมือง จ.ปัตตานี (5) องค์การบริหารส่วนตำบลกรุงหยัน อ.ทุ่งใหญ่ จ. นครศรีธรรมราช (6) องค์การบริหารส่วนตำบลบันนังสตา อ.บันนังสตา จ.ยะลา (7) เทศบาลเมืองพัทลุง ต.คูหาสว่าง อ.เมือง จ.พัทลุง (8) เทศบาลตำบลปาดัง อ.สะเดา จ.สงขลา (9) องค์การบริหารส่วนตำบลปล่องหอย อ.สายบุรี จ.ปัตตานี (10) องค์การบริหารส่วนตำบลละงู อ.ละงู จ.สตูล (11) เทศบาลตำบลบ้านหาร ต.บ้านหาร อ.บางกล่ำ จ.สงขลา (12) องค์การบริหารส่วนตำบลนาโยงใต้ อ.เมือง จ.ตรัง
ก่อนหน้ากิจกรรมในครั้งนี้ เมื่อช่วงเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา ทางโครงการได้จัดกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง “แกนนำวัยเก๋าเท่าทันสื่อ” (Training for Trainer MIDL Refreshment) ให้แก่แกนนำวัยเก๋าเท่าทันสื่อรุ่นที่ 1 ของโครงการ ภายหลังจากที่ได้ดำเนินกิจกรรมถ่ายทอดความรู้เสร็จสิ้นไปแล้ว ก่อนที่จะขยายผลมาสู่การอบรมแกนนำเครือข่ายใหม่ในครั้งนี้ ซึ่งถือเป็นอีกก้าวสำคัญของการขับเคลื่อนโครงการคนใต้เท่าทันสื่อในปีที่ 2 ให้ครอบคลุมพื้นที่และกลุ่มเครือข่ายที่กว้างขวางยิ่งขึ้น
“คนใต้เท่าทันสื่อ” จัดอบรมเชิงปฏิบัติการ Training of Trainer MIDL New Gen สร้างแกนนำวัยเก๋า ผนึก อปท. ขยายผลสู่ชุมชน
