วันที่ 16-18 พฤษภาคม 2568 ที่ผ่านมา โครงการการเสริมสร้างความร่วมมือเพื่อยกระดับการรู้เท่าทันสื่อ เฝ้าระวังสื่อ และสร้างสรรค์สื่อของประชาชนจังหวัดภาคใต้ตอนล่าง (คนใต้เท่าทันสื่อ) ดำเนินการโดยคณะวิทยาการสื่อสาร มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี จัดอบรมเชิงปฏิบัติการ “Training of Trainer for Elderly MIDL” ณ อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา โดยมีแกนนำผู้สูงอายุและผู้ที่ทำงานร่วมกับผู้สูงอายุใน 5 จังหวัดภาคใต้ตอนล่าง (สงขลา สตูล ปัตตานี ยะลา และนราธิวาส) เข้าร่วมการอบรม จำนวน 30 คน โครงการนี้สนับสนุนโดยกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ปวิชญา ชนะการณ์ อาจารย์ประจำสาขาวิชานิเทศศาสตร์ คณะวิทยาการสื่อสาร และผู้จัดกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการ Training of Trainer for Elderly MIDL เปิดเผยถึงวัตถุประสงค์หลักของการจัดกิจกรรมในครั้งนี้ว่า มุ่งเน้นการพัฒนาแนวทางการรู้เท่าทันสื่อที่ได้รับการออกแบบมาโดยเฉพาะสำหรับผู้สูงวัยในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ เพื่อรับมือกับภัยคุกคามจากข้อมูลข่าวสารออนไลน์ที่ซับซ้อนในปัจจุบัน
กิจกรรมดังกล่าวไม่เพียงแค่ให้ความรู้แก่ผู้สูงอายุ แต่ยังส่งเสริมให้พวกเขาก้าวขึ้นเป็น “พลเมืองดิจิทัลรู้เท่าทันสื่อ” ที่มีศักยภาพในการถ่ายทอดองค์ความรู้และเป็นพี่เลี้ยงให้กับคนในชุมชนของตนเอง ซึ่งจะเป็นการสร้างพลังและเครือข่ายการเรียนรู้ที่แข็งแกร่งในกลุ่มผู้สูงวัยในยุคดิจิทัลอย่างยั่งยืน
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ปวิชญา กล่าวเสริมว่า จากการลงพื้นที่เก็บข้อมูลใน 5 จังหวัดภาคใต้ตอนล่างพบว่าการใช้สื่อดิจิทัลของผู้สูงอายุอาจนำภัยคุกคามหลากหลายรูปแบบมาสู่ผู้สูงอายุ เนื่องจากขาดความรู้เท่าทันเทคโนโลยีและการป้องกันตนเอง โดยเฉพาะปัญหาข่าวปลอม ข้อมูลหลอกลวง และมิจฉาชีพออนไลน์ที่กำลังเป็นปัญหาสำคัญในกลุ่มผู้สูงอายุ ดังนั้น การอบรมนี้จึงต้องการให้ผู้สูงวัยสามารถป้องกันตนเองได้ ขณะเดียวกันก็สามารถเป็นกระบวนกรในการจัดกระบวนการเรียนรู้การรู้เท่าทันสื่อ ข้อมูลข่าวสาร และดิจิทัลให้แก่สมาชิกในชุมชน เพื่อสร้างชุมชนผู้สูงวัยที่รู้เท่าทันในพื้นที่ของตนเอง
นางอุมาพร ซาหีมซา หรือกะเราะห์แกนนำจาก อ.เทพา จ.สงขลา กล่าวว่า เป็นโครงการที่ดีและมีความทันสมัยอย่างยิ่งสำหรับผู้สูงอายุที่ต้องเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยีการสื่อสารในปัจจุบัน ซึ่งแตกต่างจากเมื่อก่อนที่ตนอาจจะใช้งานเทคโนโลยีเหล่านั้นเพียงเล็กน้อยเท่านั้น เมื่อมาเข้าร่วมโครงการนี้ทำให้มีความรู้และทักษะเพิ่มมากขึ้นในการใช้สื่อ
ด้าน นางสุริยัน รอดเส็น แกนนำจาก อ.มะนัง จ.สตูล บอกว่า รู้สึกดีใจเป็นอย่างยิ่งที่ได้มีโอกาสเข้าร่วมโครงการนี้ ซึ่งถือเป็นครั้งแรกที่ได้เรียนรู้เกี่ยวกับการรู้เท่าทันสื่ออย่างจริงจัง แม้กิจกรรมจะมีระยะเวลาเพียง 3 วัน แต่ก็ได้รับความรู้ที่เป็นเหมือน “อาวุธ” ติดตัวกลับไปใช้ในชุมชนได้
“จากเดิมที่เคยใช้ Facebook หรือ Line เพียงเพื่อการติดต่องานกับผู้ปกครองนักเรียน การอบรมครั้งนี้ทำให้ได้เรียนรู้ที่หลากหลายและเจาะลึกขึ้น เช่น วิธีการสังเกต Facebook ปลอม Line ปลอม หรือลิงก์หลอกลวงต่าง ๆ ซึ่งเป็นปัญหาที่เชื่อว่าหลายคนก็เคยประสบมาแล้ว คิดว่าคุ้มค่ามาก ๆ ที่มาร่วมโครงการ และตั้งใจที่จะนำความรู้ที่ได้ไปสานต่อในชุมชนของตนเองต่อไป”แกนนำจาก จสตูลกล่าวและเสริมว่า
แม้เนื้อหาเหล่านี้อาจดูไม่ยากสำหรับคนรุ่นใหม่ แต่สำหรับวัยเก๋าถือเป็นสิ่งจำเป็นที่ต้องเรียนรู้เพื่อสร้างเกราะป้องกันและมีสติรู้เท่าทันกลลวงต่าง ๆ อยู่เสมอ การทำอะไรก็ต้องยึดหลักการ “เอ๊ะ” ก่อนที่จะ “อ๋อ” อยู่เสมอ
ทั้งนี้ในวันสุดท้ายของการอบรมเชิงปฏิบัติการ Training of Trainer for Elderly MIDL แกนนำผู้สูงอายุและผู้ที่ทำงานกับผู้สูงอายุได้ร่วมกันวางแผนและออกแบบกิจกรรมสำหรับการจัดกระบวนการเรียนรู้เท่าทันสื่อ ข้อมูลข่าวสาร และดิจิทัลเพื่อขยายผลสู่ผู้สูงอายุในชุมชนของตนเอง โดยใช้แนวทางการจัดกระบวนการเรียนรู้จากคู่มือสูงวัยเท่าทันสื่อ ซึ่งจะมีการจัดกิจกรรมในชุมชนต่าง ๆ พร้อมกันในเดือนมิถุนายน 2568 นี้
