เมื่อวันอังคารที่ 17 มิถุนายน 2568 ที่ผ่านมา นายรอพา ซิโล๊ะ ผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 4 ต.โกตาบารู อ.รามัน จ.ยะลา และทีมวิทยากรกระบวนการด้านการรู้เท่าทันสื่อในพื้นที่ร่วมกันจัดกิจกรรมในหัวข้อ “วงล้อเปิดโปงแชร์ลูกโซ่” ณ ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงบ้านกำปงบูเก๊ะ หมู่ที่ 4 ต.โกตาบารู
นายรอพา เปิดเผยว่า หลังจากที่ได้ไปอบรมกับทีมวิทยากรจากโครงการคนใต้รู้เท่าทันสื่อก็ทำให้ได้รับความรู้เกี่ยวกับภัยออนไลน์ จึงได้นำแนวคิดและวิธีการมาปรับใช้ในหมู่บ้าน ด้วยการจัดเวทีเสวนาในรูปแบบวงแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ซึ่งเราพบว่าคนในหมู่บ้านหลายคนเคยโดนหลอกจากแชร์ลูกโซ่ จึงใช้เวทีเหล่านี้ให้พวกเขาได้เล่าประสบการณ์ตรงเพื่อให้คนอื่นระวังตัว
นอกจากการพูดคุยเพื่อสร้างการตระหนักรู้แล้ว นายรอพายังได้ริเริ่มจัดตั้ง “ศูนย์ร้องทุกข์ในหมู่บ้าน” โดยจะประสานขออนุมัติจากเทศบาลเพื่อให้มีสถานที่สำหรับรับเรื่องราวร้องเรียนของชาวบ้านที่ตกเป็นเหยื่อมิจฉาชีพ
“ถ้ามีใครเจอปัญหาจะได้มีที่ปรึกษา ไม่ต้องรอความช่วยเหลือจากข้างนอก เราจะช่วยกันแก้ไขได้ในระดับชุมชน” ผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 4 กล่าว
ด้านนางโรสลีซา ลงบิน ผู้เข้าร่วมกิจกรรม เปิดเผยว่า ตนเคยถูกหลอกจากกลุ่มขายปุ๋ยในลักษณะคล้ายแชร์ลูกโซ่ โดยถูกโน้มน้าวให้เปิดบิลลงทุนกว่า 150,000 บาท พร้อมสัญญาว่าจะมีคนช่วยจัดการระบายสินค้าให้ ซึ่งตอนนั้นเขามาเกลี้ยกล่อมทุกวัน เราเชื่อใจและคิดว่าจะได้เงินคืนภายในหนึ่งเดือน สุดท้ายเงินไม่มา เราก็รู้ว่าถูกโกงแล้ว
“ได้สติกลับมาเยอะมาก และเรียนรู้ว่า ก่อนจะเชื่อหรือทำธุรกรรมออนไลน์ต้องตรวจสอบข้อมูลให้ถี่ถ้วน เราจะไม่มีทางรู้ว่าเรื่องไหนจริงหรือไม่จริง ถ้าเราไม่ไตร่ตรองให้ดี” นางโรสลีซากล่าว
นางรอซีด๊ะ ซง ผู้เข้าร่วมการกิจกรรมอีกคนหนึ่ง เล่าว่า เคยถูกชักชวนให้ลงทุนในโครงการที่อ้างว่าจะได้เงินหลักแสนจากการลงทะเบียน ซึ่งตนและเพื่อนได้ร่วมลงทุนไปจำนวนหนึ่ง ตอนนั้นเชื่อว่า ถ้ามีเงินก็จะได้มีบ้าน ไม่ต้องเช่าคนอื่น ต่อมาเห็นข่าวว่ามีคนรวมตัวประท้วงโครงการเดียวกันที่กรุงเทพฯ ถึงตอนนั้นเราถึงรู้ตัวว่าถูกหลอก
นางรอซีด๊ะ ย้ำว่า จากกิจกรรมที่เข้าร่วมในวันนี้ ทำให้มีวิธีรับมือกับภัยสื่อออนไลน์มากขึ้น เช่น การไม่รับสายจากเบอร์แปลก การใช้วิจารณญาณในการอ่านและเชื่อข้อมูลในโซเชียลมีเดีย
กิจกรรมในพื้นที่รามันครั้งนี้ ไม่เพียงเป็นเวทีให้ชาวบ้านได้ตระหนักถึงภัยใกล้ตัว แต่ยังเป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างกลไกชุมชนที่เข้มแข็งในการต่อสู้กับกลโกงยุคดิจิทัล โดยมีเป้าหมายร่วมกันคือ “ไม่มีใครต้องตกเป็นเหยื่ออีกต่อไป”
ทั้งนี้ วิทยากรกระบวนการดังกล่าวผ่านการอบรมเชิงปฏิบัติการ “Training of Trainer for Elderly MIDL” เมื่อเดือนพฤษภาคม 2568 ที่ผ่านมา ซึ่งเป็นกิจกรรมที่มุ่งหวังให้ผู้ผ่านการอบรมได้นำความรู้และทักษะเกี่ยวกับการรู้เท่าทันสื่อ ข้อมูลข่าวสาร และดิจิทัลไปจัดกระบวนการเรียนรู้ในพื้นที่ของตนเองต่อไปนี้ โดยมีวิทยากรกระบวนการครอบคลุมพื้นที่ 5 จังหวัดภาคใต้ตอนล่าง จำนวน 30 คน ดำเนินการโดยโครงการการเสริมสร้างความร่วมมือเพื่อยกระดับการรู้เท่าทันสื่อ เฝ้าระวังสื่อ และสร้างสรรค์สื่อของประชาชนจังหวัดภาคใต้ตอนล่าง (คนใต้เท่าทันสื่อ) คณะวิทยาการสื่อสาร มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี ซึ่งได้รับการสนับสนุนโดยกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์
