วันที่ 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2568 ที่ผ่านมา โครงการเสริมสร้างความร่วมมือเพื่อยกระดับการรู้เท่าทันสื่อ เฝ้าระวังสื่อ และสร้างสรรค์สื่อของประชาชนจังหวัดภาคใต้ตอนล่าง จัดกิจกรรมอบรมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง Southern Young Media for MIDL Hackathon ณ โรงแรมสยามออเรียนทัล หาดใหญ่ จ.สงขลา โดยมีเยาวชนใน 5 จังหวัดภาคใต้ตอนล่างที่ผ่านการคัดเลือกการประกวดแผนไอเดียสร้างสรรค์สื่อ จำนวน 10 ทีม ๆ ละ 3 คนเข้าร่วมการอบรม โดยมีการบรรยายและฝึกปฏิบัติใน หัวข้อ “แนวทางการผลิตและสร้างสรรค์สื่อ” จากวิทยากรผู้เชี่ยวชาญด้านการผลิตสื่อสร้างสรรค์ที่สอดคล้องกับความสนใจของกลุ่มเยาวชน แบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่
- กลุ่มสร้างสรรค์สื่อด้วยภาพและเสียง โดยวิทยากรคือ น.ส.สุนิสา กองสวัสดิ์ ผู้ผลิตสื่อและคอนเทนต์อิสระ
- กลุ่มสร้างสรรค์สื่อละครเร่ โดยวิทยากรคือ นายสมบัติ แก้วเนื้ออ่อน นักการละครชุมชน
- กลุ่มบอร์ดเกม โดยวิทยากรคือ นายอนิรุทธ์ ฤทธิสุวรรณ และนายอิศพากร ชูสังข์ ผู้สอนและผู้ผลิตสื่อบอร์ดเกม
นักการละครชุมชนแนะหลักการสร้างเรื่องด้วยภาพ 3 ภาพ
นายสมบัติ แก้วเนื้ออ่อน นักการละครชุมชน ได้แนะนำหลักการสร้างเรื่องอย่างง่ายสำหรับละครเร่ โดยใช้ภาพ 3 ภาพเป็นเครื่องมือในการสร้างเรื่อง ได้แก่
- ภาพที่ 1 จุดเริ่มต้นของเรื่องราว ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่นำพาไปสู่เรื่องราวต่าง ๆ ของละคร
- ภาพที่ 2 จุดขัดแย้ง เป็นเหตุการณ์ที่ทำให้ตัวละครหรือเรื่องราวนั้น ๆ ทวีความเข้มข้นหรือขัดแย้ง
- ภาพที่ 3 จุดจบ เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นได้คลี่คลาย
ทั้งนี้ ภาพทั้งสามจะต้องสอดคล้องกับแก่นเรื่อง (Theme) ที่ผู้สร้างสรรค์ต้องการสื่อสารกับผู้ชม โดยอาจเพิ่มแก่นเรื่องย่อย ๆ ในแต่ละภาพเพื่อเชื่อมร้อยเรื่องราวให้มีความน่าสนใจมากยิ่งขึ้น โดยต้องรับใช้แก่นเรื่องที่กำหนดไว้
“การสร้างสรรค์ละครที่ดีจะต้องไม่บอกกันตรง ๆ ว่าแก่นเรื่องคืออะไรเหมือนกับ ‘เรื่องนี้สอนให้รู้ว่า….’ แต่แก่นเรื่องที่ดีจะต้องทำให้คนดูคิดได้เอง สัมผัสได้ รู้สึกได้ ไม่ใช่รับรู้แค่ข้อมูล ถ้าเราอยากจะเปลี่ยนความคิด พฤติกรรมเขา ละครเราจะต้องทำให้เขารู้สึกได้ คิดได้ โดยที่เราไม่ได้บอกเป็นคำพูดโดยตรง” นายสมบัติกล่าว
ผู้สอนผลิตสื่อบอร์ดเกมแนะต้องรู้กลุ่มเป้าหมายและเป้าหมายของเกม
ด้านนายอนิรุทธ์ ฤทธิสุวรรณ ผู้สอนผลิตสื่อบอร์ดเกม กล่าวว่า ผู้สร้างสรรค์บอร์ดเกมจะต้องรู้ว่ากลุ่มเป้าหมายของบอร์ดเกมเป็นวัยใด เพราะแต่ละวัยจะมีความเข้าใจเกมและเนื้อหาแตกต่างกัน ทำให้การออกแบบบอร์ดเกมไม่เหมือนกัน นอกจากนี้ เป้าหมายของบอร์ดเกมจะต้องชัดเจนว่าเกมนี้เล่นไปเพื่อเป้าหมายอะไร จะต้องบอกให้ได้ว่าเมื่อจบการเล่นบอร์ดเกมแล้วจะได้อะไรจากบอร์ดเกม
สำหรับการเริ่มต้นการออกแบบบอร์ดเกมนั้น อาจจะเลือกกลไกของบอร์ดเกมที่ชอบแล้วค่อยมาเลือกแก่นเรื่องทีหลัง หรืออาจจะเลือกแก่นเรื่องก่อนแล้วค่อยมาเลือกกลไกของบอร์ดเกมที่สอดคล้องกับเรื่องราวก็สามารถทำได้เช่นกัน แต่ต้องระมัดระวังว่าหากเป็นการเลียนแบบจากผู้ผลิตที่มีการคิดสร้างสรรค์มาก่อนแล้วก็ไม่สามารถเผยแพร่ในเชิงพาณิชย์ได้ แต่สามารถใช้เพื่อการศึกษาได้ ประเด็นต่อมาคือการกำหนดระยะเวลาในการเล่นและจำนวนผู้เล่นว่าควรมีกี่คนจึงจะเหมาะสม
นอกจากนี้ เรายังสามารถออกแบบบอร์ดเกมที่คู่ขนานกันระหว่างการเล่นในโปรแกรมคอมพิวเตอร์กับการเล่นบอร์ดเกมทั่วไปได้ ขึ้นอยู่กับการออกแบบของผู้สร้างสรรค์บอร์ดเกม
“บอร์ดเกมมีวัตถุประสงค์เพื่อความสนุกสนานและการส่งเสริมความรู้สึกเฉพาะด้าน ซึ่งเป็นสิ่งที่ตรงข้ามกันพอสมควร และค่อนข้างยากที่จะแยกแยะว่าส่วนไหนควรมีมากกว่ากัน จึงต้องออกแบบให้เหมาะสม ซึ่งการทำการทดลองก่อนเผยแพร่บอร์ดเกมที่เรียกว่า Pre-test เพื่อรับฟังความคิดเห็นจากผู้เล่นบอร์ดเกม ไม่ว่าจะเป็นกลไกและเนื้อหาที่ต้องการสื่อ จะทำให้เห็นบั๊ค (จุดอ่อน) ของบอร์ดเกมที่จะนำมาปรับปรุงบอร์ดเกมของเรา” นายอนิรุทธ์กล่าว
แนะใช้ Persona เป็นเครื่องมือทำความรู้จักกับเป้าหมายสื่อ
ด้าน ดร.วีรพล สุวรรณกระจ่าง อาจารย์สาขานวัตกรรมการออกแบบสื่อ คณะวิทยาการสื่อสาร มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี กล่าวให้ข้อแนะนำระหว่างการบรรยายและฝึกปฏิบัติ เรื่อง กระบวนการคิดแบบ Design Thinking ว่า การออกแบบสื่อสร้างสรรค์ของแต่ละทีมจำเป็นต้องกำหนดกลุ่มเป้าหมายที่เป็นผู้รับสารให้ชัดเจน รู้จักกลุ่มเป้าหมายเป็นอย่างดี ที่จะเป็นแนวทางในการออกแบบสื่อให้มีประสิทธิภาพ โดยสามารถใช้เครื่องมือการวิเคราะห์ที่เรียกว่า Persona หรือ การสร้างตัวแทนกลุ่มเป้าหมายเพื่อจะได้เข้าใจว่าปัญหา ความต้องการ หรือแม้กระทั่งสื่อที่เขาใช้เป็นอย่างไร แต่ละทีมจะได้คิดสร้างสรรค์สื่อที่สอดคล้องกับปัญหาหรือความต้องการของกลุ่มเป้าหมายของเรา
โครงการการเสริมสร้างความร่วมมือเพื่อยกระดับการรู้เท่าทันสื่อ เฝ้าระวังสื่อ และสร้างสรรค์สื่อของประชาชนจังหวัดภาคใต้ตอนล่าง หรือที่รู้จักกันในชื่อ “คนใต้รู้เท่าทันสื่อ” ดำเนินโครงการโดยนักวิชาการของคณะวิทยาการสื่อสาร มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี มีเป้าหมายหลักในการส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อ เฝ้าระวังสื่อ และผลิตสื่อสร้างสรรค์ในกลุ่มเป้าหมายที่หลากหลาย ได้แก่ เยาวชน ผู้สูงอายุ สื่อมวลชนท้องถิ่น และภาคประชาสังคม โครงการนี้ได้รับการสนับสนุนโดยกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์
